مناسبت ها

آمار بازدیدکنندگان

541796
امروزامروز1108
دیروزدیروز1555
این هفتهاین هفته1040
این ماهاین ماه32374
کل بازدیدهاکل بازدیدها541796
سه شنبه, 26 آذر 1392 ساعت 05:12

تاریخچه شیلات

تاريخچه شيلات

در ابتدا كار صيد در شمال ايران محدود به ماهيان فلسدار مخصوصاً در رودخانه هاي متصل به دريا بود.از زمان صفويه رفت و آمد بازرگانان و ماهيگيران روسيه تزاري به گيلان و ساير نواحي شمال ايران آغاز شد آنها با پرداخت مبالغ ناچيز و با تقديم هدايا به حكام كرانه هاي خزر اجازه صيد گرفتند . در زمان قاجار كه با بهره برداري از آبزيان درياي خزر آشنائي بيشتري حاصل شد. رودخانه هاي مختلف در فصول مهاجرت ماهيان از سوي حكومت ولايتي به اشخاص مورد نظر واگذار مي گرديد . كه از اين طريق منافع سرشاري نصيب حاكم و كارگزاران وي مي شد . انعقاد معاهده ننگين تركمانچاي و گسترش سياستهاي استعماري روسيه در شمال ايران موجب شد كه اين دولت از نفوذ خودش استفاده نموده و منابع غني ديگر جنوبي درياي خزر را مورد چپاول و غارت قرار دهد .مقارن افول سلسه صفويه در ايران اپطر كبير در روسيه قدرت را بدست گرفت كه تسخير ايران و رسيدن به خليج فارس جزئي از نقشه هاي او بود. و بدين منظور براي اجراي نقشه هاي خود و براي اينكه مستقيماً با هندوستان راه تجارت داشته باشد در سال 1129 هجري قمري با دولت ايران يك عهدنامه تجاري منعقد نمود. ولي به واسطه ظهور نادرشاه كاري از پيش نبرد.و جانشينان او مخصوصا كاترين دوم با آن كه تلاش زيادي نمودند ولي نتيجه اي نگرفتند . بعد از كشتن پل اول امپراطور روسيه در سال 1801 و انتخاب الكساندر اول به جانشيني وي دولت روس از ضعف و بي اطلاعي حكومت فتحعلي شاه استفاده كرد و به منظور اجراي دستور پطر كبير مشغول اقدام شد.سيسيانف سردار روس در سال 1218 هجري - قمري به منظور تسخير قفقاز در نواحي گرجستان به تعرض پرداخت و دوره اول جنگهاي ايران و روس آغاز گرديد. و قريب به ده سال بطول انجاميد ودر تاريخ 29 شوال سال 1228 هجري قمري با انعقاد معاهده معروف گلستان پايان يافت . و بواسطه اين جنگ ولايات داغستان . قربا ، شيروان ، شماخي ، باكو ، ساليان طوالش (لنگران) ، قره باغ ، شوشه . گنجه و گرجستان از دست رفت اين صلح چندان بطول نيانجاميد و آتش جنگ به بهانه اختلافات مرزي در سال 1241 ه - ق آغاز گرديد و سرانجام با وساطت و دخالت ماموران سياسي انگلستان عهدنامه ننگين تركمانچاي در تاريخ پنجم شعبان 1243 ه - ق به ايران تحميل شد. و ايران علاوه بر از دست دادن سرزمينهاي ايروان و نخجوان و بقيه اراضي ماوراي رود ارس غرامت نيز پرداخت بعد از فتحعلي شاه در دوره سلطنت محمد شاه روسها براي نفوذ در سواحل خزر مسائل تازه اي را به ميان كشيدند . و از دولت ايران خواستند كه به كشتي هاي جنگي روسي اجازه داده شود در مرداب انزلي لنگر اندازند و همچنين به صيد ماهي بپردازند و با انعقاد عهدنامه تجاري مورخ 5 شعبان 1243 ضميمه معاهده مزبور براي تجارت اتباع روس در ايران امتيازات خاصي قائل شدند . از اين تاريخ تا سال 1293 ه -ق كه ناصر الدين شاه تمام شيلات را به ميرزا حسين خان سپهسالار اجاره داد و او نيز تمام آن را به روسها واگذار كرد. حق صيد و فروش ماهي در اجاره اشخاص مختلف اعم از روس و ايراني بود. و اين موضوع بعدها باعث بروز اختلافات شد و دولت روسيه به منظور مقاصد سياسي سوء استفاده مي نمود و مشكلات زيادي براي ايران بوجود مي آورد . اولين صدر اعظمي كه با اجاره شيلات بحر خزر به روسها موافقت نداشت حاجي ميرزا آقاسي بود بعد از او امير كبير و ميرزا آقاخان نوري اقداماتي در اين باب بعمل آوردند . ولي هيچكدام نتوانستند دست روسها را كوتاه نمايند. نياز دولت حاجي ميرزا آقاسي صدر اعظم نالايق محمد شاه قاجار به پول از سوئي و فشار دولت روسيه تزاري براي كسب امتياز بهره برداري از سوي ديگر باعث گرديد كه محمد شاه قاجار و حاجي ميرزا آقاسي تسليم خواسته هاي روسيه شوند و اجازه بهره برداري از درياي خزر را در مقابل اجاره بها معادل 65000 ريال به شخصي بنام عبدل از اتباع روسيه تزاري واگذار نمايند. اين وضع تا آغاز صدارت ميرزا تقي خان امير كبير ادامه داشت وپس از بدست گرفتن قدرت مصرانه براي لغو پيمان عبدل اقدام نمود. واين پيمان در سال 1265هـ.ق لغو شد. حاجي ميزا آقاسي براي آنكه شيلات مستقيماً تحت نظر او باشد از محمدشاه درخواست نمود كه تمام درياي خزر را به او اجاره دهد وروسها بر اساس نفوذ سياسي خويش در ايران هروقت اختلافي بين دولت ايران ومستاجرين شيلات تابع روس پيش مي آمد از دعاوي اتباع دولت خودش پشتيباني مي نمود واختلافات او با روسها تازمان به صدارت رسيدن امير كبير ادامه يافت بعد ازآنكه اميركبير اداره مملكت را به عهده گرفت كه شيلات را به ميرزا ابراهيم خان دريا بيگي ايران اجاره داد وطبق دستور اميركبير ميرزا محمد علي خوان نايب اول وزارت خارجه در ربيع الاول 1265 مراتب را به اطلاع وزير مختار روس رسانيد كه مورد اعتراض آنها واقع شد وهنگاميكه ابراهيم خان در پرداخت قسط تاخير كرد اميركبير اجازه نامه را فسخ وشيلات را به ميرزا اسمعيل ومحمدعلي بيك نامي اجاره داد.

بعد از قتل اميركبير موضوع بهره برداري شيلات چنانكه گذشت نه تنها از لحاظ سياسي واسطه اختلاف بين مستاجرين متعدد ايراني و روسي مي شد بلكه در آمد قابل توجه اي را نيز نصيب دولت نمي كرد و ارزش واقعي عايد خزانه نمي گشت، ميرزا حسين خان سپهسالار براي آنكه به اين وضع خاتمه دهد تصميم گرفت شيلات را مستقيماً از ناصرالدين شاه اجاره كند و به روسهااجاره دهد زيرا هم به علت داشتن وسايل بهتر براي صيد،خريدو فروش مال الاجاره بيشتري مي دادند،و ديگر اينكه در گذشته عدم اجاره به مستاجرين روسيه باعث رنجش دولت روسيه تزاري شده بود. به هر حال پيشنهاد سپهسالار مورد تصويب شاه واقع شد و اجاره نامه اي به عنوان ميرزا حسين خان سپهسالار تهيه شد و به امضاء شاه رسيد.

خواندن 4372 دفعه
محتوای بیشتر در این بخش: قرارداد ليانازوف »

نظرسنجی

نظر شما درباره سایت ؟

حاضرین در سایت

ما 70 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

گالری تصاویر